Milad bayramı və ənənələri

Milad bayramı xristian dünyasında Pasxadan sonra ikinci ən müqəddəs bayram hesab olunur. Bu bayram İsa Məsihin anadan olmasını simvolizə edir və yalnız dini deyil, həm də ailəvi, mənəvi və mədəni dəyərləri özündə birləşdirir.

Miladdan əvvəl xristianlar 40 günlük oruc tuturlar. Bu oruc bədənin və ruhun təmizlənməsi, insanın özünü mənən hazırlaması mənası daşıyır. Pravoslav ənənəsinə görə Milad yanvarın 6-da, axşam səmasında ilk ulduzun görünməsi ilə başlayır. Bu ulduz İsanın doğumu zamanı göründüyünə inanılan Beytləhm ulduzunun rəmzidir. Milad ağacının başına qoyulan ulduz da məhz bu hadisəni simvolizə edir.

Bayram ailə üzvləri, qohumlar və dostlarla birlikdə qeyd olunur. Müqəddəs Axşam adətən şam yandırılması və dua ilə başlayır. Pravoslav xristianlar 12 həvarinin xatirəsinə süfrəyə 12 növ yemək düzürlər. Süfrənin altına saman qoyulması isə İsanın doğulduğu axurun rəmzidir. Bayram ərəfəsində insanlar küsülüləri barışdırmağa, incitdikləri şəxslərdən üzr istəməyə çalışırlar.

Qədim ənənələrə görə, Milad gecəsi gənclər müxtəlif geyimlərdə ev-ev gəzərək mahnılar oxuyar, bunun müqabilində şirniyyat və hədiyyələr alardılar. Bu adət bir çox cəhətdən Novruz bayramında Kosanın pay yığmasına bənzəyir. Ümumilikdə Milad və Novruz arasında fal açmaq, pay yığmaq, barışmaq və günəşin qaranlıq üzərində qələbəsini simvolizə etmək kimi oxşarlıqlar mövcuddur.

Milad süfrəsində adətən hindtoyuğu və tərəvəzlər olur. İnanclara görə, bu gün ip əyirmək, tikiş tikmək, ağır ev işləri görmək düzgün sayılmır. Kənd yerlərində süfrə ayaqlarının bağlanması bərəkət və mal-qaranın artması niyyəti daşıyırdı. Həmçinin bayram süfrəsinə tənha və yolda qalmış insanları dəvət etmək xeyirxah bir adət hesab olunurdu.

Milad ağacı əbədi həyatın, pəncərədə yandırılan şam isə Tanrını gözləyən insan ruhunun simvoludur. Miladda hədiyyə vermək ənənəsi isə İsanın doğulduğunu eşidib ona qızıl, buxur və mirra gətirən müdrikləri xatırladır.

Bayram günü hamının yeni paltar geyinməsi, süfrənin gecəyə qədər yığışdırılmaması, pis sözlərdən və mübahisədən uzaq durmaq vacib sayılır. Ov etmək, balıq tutmaq, heyvanlara zərər vermək qadağan olunur. Yoxsullara və köməyə ehtiyacı olanlara yardım etmək isə Miladın əsas mənəvi prinsiplərindəndir.

Milad bayramının məşhur simvollarından biri olan Şaxta Baba (Santa Klaus) obrazı IV əsrdə yaşamış Müqəddəs Nikolaya əsaslanır. O, yoxsullara gizli şəkildə kömək etməsi ilə tanınmışdır. Küknar ağacının evlərdə bəzədilməsi ənənəsi isə sonrakı dövrlərdə yayılmışdır.

Bütün bu adətlər rəsmi dini qaydalardan çox, xalq inanclarına əsaslanır. Milad insanların möcüzələrə, yaxşılığa və ümidə inandığı bir bayramdır. Bəlkə də Miladın ən böyük möcüzəsi elə bu inamın özüdür.